جدیدترین مطالب

مطالب ویژه مجله اینترنتی رایامگ

پیوندها

محبوب ترین مطالب رایامگ

ویروس کرونا و جهش های ژنتیکی

ویروس کرونا و جهش های ژنتیکی

ویروس کرونا خانواده­ای از ویروس ­ها شامل 40 گونه است، که 8 گونه آن قابل‌انتقال به انسان بوده و موجب بیماری می­‌گردد. جهش ژنتیکی در این ویروس­ ها در حال حاضر گونه ­ای بسیار مسری به نام کووید 19 را ایجاد کرده که دارای خصوصیات ژنتیکی خطرناک بوده و در تمام جهان گسترش‌یافته است. با این حال جهش ژنتیکی در ویروس­ ها همیشه مرگبار و فاجعه‌آمیز نیستند. بالعکس بعضی دانشمندان گمان می‌­کنند جهش­ های بعدی در این ویروس موجب کاهش میزان بیماری­زایی آن در سطح جهان شود.

ویروس کرونا

بیشتر بخوانید: 19 توصیه WHO در پاسخ به چیزهای عجیب و شگف انگیزی که در مورد کووید-19 شنیده اید

جهش ژنتیکی چیست؟

جهش ژنتیکی یک تغییر دائمی در زنجیره ملکولDNA است. ملکول­ های DNA حاوی ژن­ ها هستند ( ژن­ ها خصوصیات ژنتیکی موجود زنده را تعیین می­‌کنند)­، زمانی که جهش رخ می­دهد، توالی DNA در موجود جهش ­یافته با آنچه در بیشتر افراد وجود دارد متفاوت می­‌شود. بنابراین می­توان خصوصیات ژنتیکی جدید را در موجود جهش­ یافته مشاهده کرد. جهش ­ها گستره وسیعی دارند. آن‌ها می‌­توانند بر یک نقطه از ساختار واحدDNA ­ (یک جفت باز)، تا بخش بزرگی از یک کروموزوم که شامل چندین ژن است، تأثیر بگذارند.

جهش­ های ژنتیکی را می­‌توان به دو نوع اصلی طبقه‌بندی کرد:

جهش­ های ارثی: این جهش ژنتیکی از والدین به ارث می‌رسد و در طول زندگی یک فرد تقریباً در همه سلول‌های بدن وجود دارد. به این جهش ­ها، جهش ژرمین گفته می‌شود. زیرا در سلول­ های تخمک یا اسپرم والدین وجود دارد، که به آن­ ها سلول ­های جوان نیز گفته می­‌شوند. هنگامی­که یک سلول تخم (مادری) و یک سلول اسپرم (پدری) ترکیب می­‌شوند، سلول تخم ایجادشده، DNA هر دو والد را دریافت می‌کند. اگر این DNA دارای جهش باشد، کودکی که از تخم بارورشده ایجاد می­‌شود، در هر یک از سلول ­های خود جهش و خصوصیات ژنتیکی متفاوتی خواهد داشت.

جهش ­های اکتسابی: این جهش ژنتیکی در برخی از مواقع در طول زندگی موجود زنده رخ می­‌دهد و در همه سلول ­های بدن مشاهده نمی­‌شود و فقط در سلول­ های خاص وجود دارد. این تغییرات می‌­تواند در اثر عوامل محیطی مانند اشعه ماوراءبنفش خورشید، یا در صورت ایجاد خطا هنگام رونویسی DNA در حین تقسیم سلولی، رخ دهد. جهش ژنتیکی ایجادشده در سلول ­های سوماتیک (سلول‌های غیر از اسپرم و سلول‌های تخم) قابل‌انتقال به نسل بعدی نیست.

جهش ژنتیکی در ویروس ­ها

ویروس ­ها بر اساس ماده ژنتیکی خود به دودسته DNA ویروس‌ها و RNA ویروس‌ها دسته‌بندی می­‌شوند. میزان جهش در RNA ویروس­ها بسیار بیشتر از DNA ویروس ­هاست. RNA ویروس­ ها میزان جهش ژنتیکی بالایی (تا یک‌میلیون برابر بیشتر از میزبانشان) دارند. این میزان بالا، با افزایش تکامل و خصوصیات ژنتیکی که برای ویروس‌ها مفید است، ارتباط دارد. محققان غالباً فرض می­‌كنند كه انتخاب طبیعی باعث افزایش سرعت جهش ژنتیکی RNA ویروس ­ها شده است، اما داده­ های جدید نشان می­‌دهد كه تکثیر سریع‌تر این ویروس ­ها موجب اشتباه آنزیم­های تکثیر­کننده RNA در ویروس و درنهایت موجب جهش می­‌شود. جهش ژنتیکی عنصر اصلی تکامل است. جهش­ های مناسب منجر به ایجاد خصوصیات ژنتیکی مفید برای ارگانیسم می‌­شود. به‌طور مثال با بعضی جهش­ های ژنتیکی موجودات مقاوم­تر و متکامل ایجاد می­‌شوند. بااین‌حال، بیشتر جهش ­ها مفید نیست. بسیاری از جهش ­ها موجب خصوصیات ژنتیکی نامناسب و سبب تکثیر کمتر ارگانیسم ­ها شده و بنابراین عمل انتخاب طبیعی روی این جهش ­ها، پاک‌سازی آن‌ها از جمعیت است. درحالی‌که درصد کمی از جهش ­ها مفید هستند و برخی از آن‌ها بی­نتیجه هستند و خصوصیات ژنتیکی خاصی را تغییر نمی­‌دهند. بخش بزرگی از جهش ­ها مضر بوده و خصوصیات ژنتیکی نامناسب در موجود زنده ایجاد می­کنند. در چنین شرایطی، ارگانیسم مطابق با محیط ثابت خود بهترین کار را می­‌کند تا میزان جهش خود را به صفر برساند.

RNA ویروس ­ها شاید جذاب­ترین موجودات بیولوژیکی برای بررسی میزان جهش ژنتیکی هستند. توانایی آن‌ها برای تغییر سریع ژنوم (رشته RNAحاوی اطلاعات ژنتیکی و خصوصیات ژنتیکی ویروس) موجب توانایی آن‌ها برای ظهور در میزبان­ های جدید، فرار از ایمنی ناشی از واکسن و توانایی دور زدن انواع روش‌های مقاومت در برابر بیماری می‌­شود. از سوی دیگر، میزان جهش در آن‌ها تبدیل به یک پاشنه آشیل شده است. محققان و پزشکان می­‌توانند میزان جهش RNA ویروس را افزایش دهند و افزایش 3 تا 5 برابری میزان جهش، باعث جهش­زایی کشنده در ویروس­ های آلوده ­کننده به انسان می­‌گردد. ویروس کرونا هم یکی از این RNA ویروس ­هاست.

بیشتر بخوانید: ویروس کرونا می تواند تا دو برابر فاصله ایمن سفر کند و 30 دقیقه در هوا بماند

ویروس کرونا و جهش­ های ژنتیکی

ویروس کرونا مجموعه­ ای از یک خانواده بزرگ ویروس‌هاست که شامل 40 گونه مختلف می­‌باشند. ازجمله این گونه ­ها می ­توان به سارس، مرس، کووید 19 و. . . اشاره کرد. همان­طور که در بالا ذکر شد، ویروس کرونا یک RNA ویروس بوده و این نوع از ویروس ­ها به‌سرعت جهش ژنتیکی می‌یابند. بنابراین ویروسی که در چین ‌به انسان منتقل شد و اولین نشانه­ های بیماری را ایجاد کرد با ویروس­ کرونایی که اکنون در سرتاسر جهان پخش‌شده، ازلحاظ خصوصیات ژنتیکی متفاوت شده است. ویروس­شناسان برای آنکه بتوانند واکسن مناسب برای این ویروس را تهیه کنند، مجبورند نقشه کلی از نحوه جهش این ویروس بیابند. آن‌ها با دنبال کردن ویروس­ های کرونا در تمام کشورهای جهان و بررسی توالی ساختار RNA آن‌ها می­‌توانند جهش ­های ژنتیکی بعدی را پیش­بینی کنند. بررسی ویروس ­ها در اروپا و آسیا و آمریکا و پیگیری بررسی ساختار ژنتیکی آن‌ها به دانشمندان این امکان را می‌­دهد، تا بتوانند جهش­ های بعدی را به­صورت یک نقشه مشخص تعیین کنند. بنابراین جهش ­های ژنتیکی ویروس کرونا نمی­‌تواند مانع طراحی واکسن برای این ویروس باشد.

تحقیقات آزمایشگاهی نشان می­‌دهد که یک جهش ژنتیکی کوچک در SARS coronavirus­2 که در سراسر اروپا و ایالات‌متحده گسترش‌یافته، به‌طور قابل ­توجهی توانایی ویروس در عفونت ­زایی سلول­ ها را افزایش می­‌دهد. یکی از این محققان، می­‌گوید: " این جهش ژنتیکی تأثیر قابل ­توجهی در افزایش تعداد سنبله‌های عملکردی بر روی سطح ویروس دارد". این سنبله‌ها همان اندامک ­هایی هستند که به میزان فراوان روی سطح ویروس وجود دارد و ویروس را قادر می­سازد به سلول­ ها متصل شده و آن‌ها را آلوده کند. تعداد این سنبله ­ها روی ویروس جدید 4 یا 5 برابر بیشتر است. از طرفی بحث ­های زیادی درباره این موضوع صورت گرفته است که چرا شیوع ویروس کرونا در ایتالیا و نیویورک به این سرعت دستگاه‌های بهداشتی را تحت­الشعاع قرارداده­است، درحالی‌که شیوع اولیه در مکان ­هایی چون سان­فرانسیسکو و ایالت واشنگتن ثابت ماند. آیا چیزی در مورد آن جوامع و پاسخ آن‌ها به ویروس به‌نوعی تغییر کرده بود؟

بر اساس نظر دانشمندان و ویروس­ شناسان جهش ­های ژنتیکی که در ویروس در فاصله زمانی کوتاه اتفاق افتاده است، به­نوعی می­‌تواند میزان بیماری­زایی ویروس را کاهش­ دهد. این تغییر می‌­تواند بر روی ساختار سنبله ­های موجود بر روی سطح ویروس که توسط آن‌ها به سلول میزبان می‌­چسبند اثر بگذارد.
بنابراین جهش ­های ایجادشده بر روی ویروس کرونا در آینده می‌­تواند میزان بیماری­ زایی ویروس را تغییر بدهد.

دیدگاه

دیدگاه خود را وارد نمایید

جدیدترین مطالب مجله اینترنتی رایامگ

خبر نامه مجله اینترنتی رایا مگ

با عضویت در خبرنامه رایا مگ از جدید ترین مقالات آگاه شوید